Een wereldvreemde kersttoespraak

Signaleerde ik in mijn vorige log al dat koningin Beatrix soms weinig zin lijkt te hebben om zich aan te passen, ook met haar kersttoespraak van dit jaar heeft ze de plank weer aardig misgeslagen…

Medemens
Met haar oproep om middels woorden en daden aandacht te besteden aan de naaste medemens is natuurlijk niets mis, dat is een al eeuwenoude boodschap die mensen niet vaak genoeg voorgehouden kan worden.

Virtuele contacten
Waar de koningin wel de fout in ging was toen ze deed voorkomen alsof virtuele contacten via “snelle korte boodschapjes” afbreuk zouden doen aan contact in het echte leven. Sterker nog: virtuele ontmoetingen zouden volgens haar afstanden juist vergroten.

Eenzijdig
Dat is natuurlijk een veel te eenzijdige voorstelling van zaken, want alle moderne communicatiemiddelen leiden net zo goed ook tot intensivering van “echte” contacten en bieden voor mensen die eenzaam, gehandicapt of een minderheid zijn juist nieuwe mogelijkheden om contacten aan te knopen.
Deze nogal eenzijdige insteek van Beatrix valt veel mensen erg tegen, sommigen voelen zich ronduit beledigd en zien het als (zoveelste) voorbeeld van dat ze buiten de moderne werkelijkheid staat.

Anoniem
De koningin leek haar bezwaren te willen onderbouwen met de stelling dat we via internet contacten aangaan zonder daarbij zelf “te voorschijn” te hoeven komen, dat we anoniem blijven. Inderdaad leidt dat tot vaak nogal ongecontroleerde uitingen van emoties, tot beledigingen en “spreken zonder respect”.

Media
Deze argumentatie wekt de indruk dat het haar vooral te doen is om kritiek via internet, iets wat past in haar algehele afkeer van pers en media. De reacties op vele websites zijn zeker niet erg fraai, niet zelden gewoon ziekelijk, maar zo reactionair als Beatrix erop reageert (liefst de vrije media verbieden), is natuurlijk ook niet de oplossing.

Kapitalisme
Temeer niet omdat de doorgeschoten individualisering en verruwing van de samenleving wel meer oorzaken heeft dan alleen de communicatietechnologie. Bijvoorbeeld het eveneens doorgeschoten kapitalisme, dat mensen steeds meer als vervangbare grondstoffen behandelt. Werkgevers hebben minstens zo’n grote maatschappelijke en sociale verantwoordelijkheid als de overheid – maar daar heb ik de koningin nog nooit over gehoord….

Protestants
Overigens lijkt de kersttoespraak van koningin Beatrix welhaast een protestantse kerkdienst: een zwaar religieus gezang vooraf, een samenvatting van het kerstevangelie, een moraliserende toepassing ervan op de huidige tijd en een wat vrolijker religieus gezang ter afsluiting. Nu heb ik zelf niets tegen de christelijke boodschap, maar een heel groot deel van Nederland zal zich er niet of nauwelijks meer door aangesproken, eerder door afgestoten voelen.

Gemoderniseerd
Het optreden van Beatrix in deze lijkt sprekend op dat van de Engelse koningin vóór het overlijden van prinses Diana in 1997: vanuit een ivoren toren, wereldvreemd en afstandelijk. Elizabeth II heeft haar presentatie inmiddels grondig gemoderniseerd en zo is bijvoorbeeld haar kersttoespraak tegenwoordig één van de modernste – waarin ze dit jaar o.a. zegt dat moderne communicatie-middelen de horizon van mensen kan vergroten:

Mediapresentatie
Voor de kersttoespraak en andere filmpjes heeft de Britse monarchie ook een eigen youtube-kanaal, net zoals bijvoorbeeld het Witte Huis en het Vaticaan. Wij mogen al blij zijn dat de toespraak op een gewone website te zien is (en niet te vergeten dat Beatrix ook als één van de laatste haar toespraak via de TV liet uitzenden). Dit nog even als voorbeeld van het feit dat het Nederlandse koningshuis, anders dan men graag doet voorkomen, nog ver achterloopt als het gaat om een publieksgericht optreden.

Links
– Zie ook: Beatrix, een kwetsende vorstin
– Discussie op www.trouw.nl
– Column op weblogs.nrc.nl

PS:
Was het toeval dat premier Balkenende op 31 december j.l. in Het Parool liet weten: “Als je ziet hoe op websites van kranten wordt gereageerd, op elk onderwerp: dat gaat snoei- en snoeihard. (…) Verharding en verruwing kunnen leiden tot versplintering van de samenleving”.

PPS:
In het boek “Aan het hof, de monarchie onder koningin Beatrix” van Remco Meijer uit 1999 wordt op pag. 248-249 gesignaleerd dat Beatrix ook toen al de neiging had om in haar kersttoespraken nogal onvoorzichtig te werk te gaan. Afgezien van de keren dat ze meende zeer nadrukkelijk haar zorgen om de wereld te moeten uiten, hekelde ze in 1995 ook nog eens de passiviteit van de meeste Nederlanders tijdens de oorlog – hetgeen door menigeen als nogal ongepast werd ervaren…

PPPS:
Sinds 18 maart 2010 heeft ook het Nederlandse Koninklijk Huis een eigen kanaal op Youtube: www.youtube.com/koninklijkhuis.

3 gedachten over “Een wereldvreemde kersttoespraak

  1. Wel grappig dat ze oproept tot vermindering van digitaal contact via een website 😉

    Ik vind dat je helemaal gelijk hebt t.a.v. de andere redenen waardoor vervlakking steeds meer hoogtij viert en waar onze Koningin niet over spreekt. Maar er is ook een andere reden dat zij zich hier tegen verzet, denk ik. En wel haar leeftijd.

    Mensen van boven de 60 (uitzonderingen nagelaten) zijn sowieso weerbarstig van internet en digitaal verkeer. Puur biologisch bekeken is dat ook logisch, het biologisch vermogen om veranderingen intern door te voeren wordt steeds lastiger naarmate je ouder wordt. Daar kan de Koningin niet zo veel aan doen, het is haar lichaam dat niet meer mee kan werken.

  2. Het wordt hoog tijd dat h.m. zich bemoeit met haar eigen zaken.

    Met de alinea over het ‘Kapitalisme’ sla je de spijker op z’n kop. Daar kan ik me in ’t geheel in vinden.

    ***

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s