Verleden van Nederland

Enkele weken geleden is een televisieserie over de Nederlandse geschiedenis van start gegaan, die elke week op zondagavond op Nederland 2 te zien is van 20.30 tot 21.15 uur. Deze serie maakt deel uit van een groots  opgezet multi- mediaal project onder de titel Verleden van Nederland.

Geschiedenis
De serie en het project zijn uitvloeisels van de toegenomen aandacht voor onze geschiedenis, die we al een aantal jaren kunnen zien en die onder meer voortkomt uit de populaire geschiedenisboeken van Geert Mak.
Omdat bleek dat Nederlanders vaak nog maar weinig van hun geschiedenis weten en er ook op scholen maar weinig aandacht aan wordt besteed, is in 2006 ook al de Canon van Nederland opgesteld.

16e eeuw
Afgelopen avond ging de aflevering van Verleden van Nederland over de 16e eeuw en werd onder de titel "Religie, Rebellie, Republiek" de opstand van Willem van Oranje tegen koning Filips II behandeld. Omdat dit de periode is waar ik me uitvoerig mee heb beziggehouden (zie mijn eerdere log over Keizer Karel V), ben ik deze keer ook eens gaan kijken.

Saai
Het is mooi en goed dat er met dit programma nu op prime-time aandacht voor onze geschiedenis is, maar eerlijk gezegd vond ik het toch wel tegenvallen. Het is netjes gemaakt, maar naar huidige mediamaatstaven wel erg traag, behoorlijk saai en nauwelijks aansprekender dan de programma’s op de schooltelevisie waar ik zo’n 20 jaar geleden als kind al naar keek.

Ongenuanceerd
Erger nog was dat het ook inhoudelijk wel een verhaal van 20 jaar geleden leek: er was nauwelijks wat te merken van de nuanceringen en relativeringen die de geschiedwetenschap de afgelopen decennia heeft kunnen aanbrengen. Daardoor werd, nog afgezien van allerlei details, in deze aflevering toch weer het beeld geschetst van hoe een "goede" Willem van Oranje de Nederlanden gedurende een "Tachtigjarige Oorlog" wilde bevrijden van de onderdrukking door de "boze" Spaanse koning Filips II…

Seperatisme
Nu was Willem van Oranje inderdaad wel een integer en genuanceerd man, maar het gaat niet meer aan om "Spanje" als de grote boosdoener af te schilderen. Filips II en topfiguren uit zijn regering waren namelijk ook zeer capabele bestuurders, alleen hadden zij andere belangen op veel grotere schaal. Een rebellie in de Nederlanden was voor hen net zoiets als wat de IRA of de ETA wilde.

Eigenbelang
Ook kwam niet naar voren dat de Nederlandse opstandelingen heus niet alleen voor godsdienstvrijheid streden, maar dat het voor een heel groot deel gewoon om de financixc3xable belangen van de grote steden en de adel ging: die wilden namelijk de belastingopbrengsten liever zelf hebben, dan ze naar Spanje te sturen – precies zoals men tegenwoordig ook liever geen bijdrage aan de Europese Unie zou betalen.

Terminologie
De eenzijdige benadering bleek ook uit de verouderde terminologie die in het programma gehanteerd werd: zo werd er gesproken van "de Tachtigjarige Oorlog (tegen de Spaanse koning)", terwijl Filips II formeel gewoon de rechtmatige landsheer van de diverse Nederlandse gewesten was en geen buitenlandse bezetter, zoals die term suggereert.
Ook was er geen sprake van een 80 jaar durende oorlog, maar ging het in werkelijkheid om een periode waarin grotere en kleinere gevechten en een wapenstilstand elkaar afwisselden. De oorspronkelijke en tevens modernere en meer genuanceerde benaming luidt daarom "de Nederlandse Opstand (tegen landsheer Filips II)".

Gemiste kans
Ik begrijp best dat je in 1 documentaire nooit alle nuances naar voren kunt brengen, maar aangezien de meeste kijkers vermoedelijk toch nog altijd wel het stereotype beeld van de goede Willem en de boze Filips in hun (achter)hoofd zullen hebben, had dit nou juist een mooie gelegenheid geweest om daar de nodige nuanceringen in aan te brengen. Ik geloof namelijk niet dat we in een steeds complexer wordende wereld gebaat zijn bij het instandhouden van oude nationalistische mythes….

Advertenties

7 thoughts on “Verleden van Nederland

  1. Telkens als er weer een nieuwe film of boek gemaakt wordt over de geschiedenis wordt er een klein stukje weggehaald of aan toegevoegd. Ik lees zo’n boek meestal als een spannend verhaal en ga niet bij elke zin denken: dit is dus echt gebeurd. Van mij mogen de programma’s over geschiedenis blijven, ik vind het vaak zeer mooi om te zien. gewoon niet alles geloven wat vertelt wordt.

  2. Grappig, het stukje over de termonologie van de tachtigjarige oorlog. Ik wist niet dat het zo’n ‘onjuiste’ benaming is. Dat mogen ze ook wel eens onderwijzen dan…

  3. In de academische geschiedwetenschap was men daar de afgelopen decennia al een heel eind in gevorderd. Er zijn talrijke boeken verschenen die een veel genuanceerder licht op al dit soort ontwikkelingen werpen. Blijkens dit programma dringt dat helaas echter nog niet erg door tot de meer populaire historische presentaties…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s