Keizer Karel V

Vandaag is het precies 450 jaar geleden dat Keizer Karel V stierf. Op deze 21e september van het jaar 1558 blies hij zijn laatste adem uit bij het kleine klooster van San Yuste diep in Spanje.

Beroemd
Voor wie misschien nog nooit van hem gehoord heeft: Keizer Karel V was één van de grootste figuren uit de Nederlandse en Europese geschiedenis. Hij is in de volksmond als “Keizer Karel” en spreekwoordelijk bekend geworden als de keizer van “het rijk waar de zon nooit ondergaat”.
(Keizer Karel V moet niet verward worden met zijn even beroemde, maar zeer verre voorganger keizer Karel de Grote, die leefde van 742 – 814).

Nederlanden
Karel V werd in het jaar 1500 in de Vlaamse stad Gent geboren als zoon van de bourgondische hertog Filips de Schone en Johanna van Castilië. Zijn vader stierf echter al in 1506, waarna Karel in 1515 meerderjarig werd verklaard en daarmee de landsheer werd van de zogeheten Bourgondische Nederlanden. Deze bestonden uit een groot deel van het huidige Nederland, België en Luxemburg.

Spanje
Toen in 1516 zijn grootvader van moederzijde stierf, werd hij bovendien ook nog koning van Spanje, dat in die tijd bestond uit Castilië, Aragon, het zuidelijk deel van Italië en enorme koloniën in (Zuid-)Amerika. Voornamelijk door al het zilver dat in deze koloniën gevonden werd, was Spanje in de 16e eeuw één van de rijkste en machtigste landen van Europa.

Keizerschap
Alsof dit nog niet genoeg was, werd Karel in 1519, hij was toen dus nog pas 19 jaar oud, ook nog eens gekozen tot Rooms koning, waarmee hij koning van Duitsland werd en toekomstig Keizer van het Heilige Roomse Rijk.
Dit rijk omvatte bijna geheel midden-Europa: de Nederlanden, Zwitserland en Oostenrijk behoorden er bijvoorbeeld ook toe. Het was echter wel zo dat de macht van de Keizer in Duitsland erg zwak was, maar daar stond een groot internationaal gezag tegenover.


Kaart met alle rijken van Keizer Karel V (1548)
(exclusief de Amerikaanse koloniën)

Macht & gezag
Als we het vergelijken met de situatie van tegenwoordig, dan kan je zeggen dat Karel V als koning van Spanje net zoveel macht had als de president van de VS, en dat hij als Rooms-Duits Keizer net zoveel gezag had als de secretaris-generaal van de VN.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit talloze grote en kleine conflicten tot gevolg had. Karel V heeft dan ook bijna zijn hele leven gereisd om overal waar dat in zijn rijken nodig was ter plekke de zaken te kunnen regelen.

Troonsafstand
Het besturen van het enorme wereldrijk, het voeren van vele oorlogen, het bijna permanent rondreizen en zijn toch al niet heel sterke lichamelijke gestel, maakten dat Karel V op 55-jarige leeftijd compleet gesloopt was. Hij besloot toen troonsafstand te doen – een in die tijd ongehoorde daad, want vorsten werden bijna per definitie geacht tot hun dood op de troon te blijven.
Na zijn troonsafstand vertrok hij naar Spanje, waar hij tegen het kleine klooster van San Yuste in Extremadura een riante en zeer idyllisch gelegen villa had laten bouwen. Daar bracht hij met gebed en de nodige verstrooiing (een klokkenmaker had bewegende metalen dieren voor hem gemaakt) zijn laatste jaren door:


De villa van Karel V naast het klooster van San Yuste

Overlijden
In deze villa stierf keizer Karel V tenslotte op 21 september 1558, slechts 58 jaar oud. Hij werd begraven in de naastgelegen kloosterkerk. Een aantal jaren later werd zijn lichaam tenslotte door zijn zoon Filips II overgebracht naar de nieuwe familiegrafkelder onder het enorme klooster El Escorial nabij Madrid. Daar rusten hij en zijn nakomelingen tot op de dag van vandaag.

Herdenkingen
De 450e sterfdag van Karel V wordt in elk geval in Yuste met tal van activiteiten herdacht. In Nederland is er bij mijn weten alleen een lezingenmiddag over hem geweest aan de Geert Grote Universiteit in Deventer.
Veel grotere evenementen waren er in het jaar 2000, toen de 500e geboortedag van Karel V werd herdacht. Ikzelf heb daar nog een kleine bijdrage aan geleverd, doordat ik al in 1998 bij diverse instanties aandacht hiervoor heb gevraagd. Waarschijnlijk mede door mijn goede onderbouwing heeft de toenmalige PTT Post toen in elk geval een fraai postzegelvelletje voor deze gelegenheid uitgebracht:


Postzegelvelletje over Karel V uit 2000

Fascinerend
Mijn initiatief kwam voort uit het feit dat ik me in die tijd tamelijk intensief met Karel V en zijn tijd heb beziggehouden. Niet alleen was de eerste helft van de 16e eeuw een periode waarin grote veranderingen plaatsvonden (met name de kerkelijke Reformatie), ook de manier waarop hij zijn wereldrijk wist te besturen, fascineerde mij zeer.
Over Karel V en zijn tijd vallen dus nog heel veel meer interessante dingen te zeggen, maar dat zou voor nu te ver voeren. Mogelijk schrijf ik er later nog eens meer over!

Links
– Wikipedia-artikel: Karel V
Karel V in de Canon van Nederland
– De Yuste Stichting: www.fundacionyuste.es
– Een reisreportage: De laatste reis van de keizer
– Tentoonstelling uit 2000 in Bonn: Emperor Charles V
– Radio-uitzending t.g.v. het Keizer Karel V herdenkingsjaar 2000
– Online-catalogus van de Politische Korrespondenz Kaiser Karls V.
– Grand Hotel Karel V in Utrecht: www.karelv.nl
– Restaurant Karel V in Goes: www.karelvijf.nl

8 gedachten over “Keizer Karel V

  1. Oei, lang geleden dat ik hierover iets heb gelezen/gehoord. Je zou zo het vak geschiedenis kunnen geven, want je hebt het mooi omschreven!

  2. @ Tijn
    Dank je!

    @ Thijs
    Nee, met keizer Karel in Nijmegen wordt altijd Karel de Grote bedoeld, die daar, volgens een niet helemaal waterdicht verhaal, het befaamde Valkhof zou hebben laten bouwen.

  3. leuk geschreven, een ode aan 1 van onze vele heersers die eens geen oranjes zijn.
    Ik draag de oranjemonarchie een warm hart toe maar helaas worden de niet oranje’s vaak vergeten, ook Lodewijk Napoleon is er ook zo ee.
    Trouwens de meeste denken toch dat de geschiedenis van NL begint bij de opstand tegen Spanje

  4. Beste
    Weet u dat er in Gent een vzw bestaat met de naam Keizer Karel-Gent
    Voorstelling en doelstellingen van de Stichting Keizer Karel-Gent vzw

    De Stichting Keizer Karel-Gent vzw bestaat reeds van 17 november 1970.
    Onze vereniging is vooral gericht op de studie van geschiedkundige, culturele en kunst-onderwerpen en dit vooral betreffende de Renaissance met het accent op de periode van Keizer Karel.

    De Stichting staat open voor iedereen om door zijn activiteiten beter de geschiedenis, de cultuur en de kunst voornamelijk uit de 16de eeuw te leren kennen aan de bevolking.
    Een tweede doelstelling van de Stichting is, Vlaanderen en Gent te promoten in andere regioxe2x80x99s en landen van de Europese Gemeenschap door het aangaan en onderhouden van verbintenissen met zuster verenigingen of organisatie geschoeid op een evenwaardige basis, voornamelijk op historische en cultureel vlak.

    Om U een idee van onze activiteiten te geven citeer ik een reeks voorbeelden:

    1. Het verspreiden van historische studies, bewerkingen, resultaten van opzoekingen met betrekking tot de 16de eeuw, de periode van de grote ontdekkingen en vernieuwingen, door middel van een tweemaandelijks tijdschrift: xe2x80x9cdie chronyckexe2x80x9d.
    2. Het verzorgen van culturele en historische voordrachten en praatavonden.
    3. Samenwerking met de stad Lessines bij hun traditionele xe2x80x9ccortxc3xa9gexe2x80x9d in de maand september, Le Festin de Capt de Tramasure
    4. Verbroedering met de stad Binche die een belangrijke rol gespeeld heeft voor Keizer Karel langs zijn zuster Maria van Hongarije, landvoogdes der Nederlanden.
    5. Contact met de Orde van de Vrienden van Manneken-Pis van Brussel en Geraardsbergen.
    Op 06 september xe2x80x9903 boden wij een kleedje, onder vorm van een kostuumpje van
    Keizer Karel als soeverein van het Gulden vlies, aan Manneken-Pis van Brussel aan.
    Op 07 augustus xe2x80x9905 werd een kleedje, Ferdinand I van Oostenrijk, Karelxe2x80x99s broer, geschonken aan het Broederschap van het Geraardsbergse Manneken Pis.
    6. Belangrijke contacten met de vzw xe2x80x9cLes pays des Collinesxe2x80x9d van de ere-voorzitter, Federaal Minister De Motte, tevens burgemeester van Vloesbergen (Flobecq).
    7. Op vraag van minister Herman De Croo organiseerde de stichting tijdens het Triveriusjaar 2004 de historische stoet over het leven van deze belangrijke gewezen inboorling van Brakel (12 sep 2004).
    Volgende organisatie is voorzien in 2009 in samenwerking met het gemeentebestuur, dienst voor toerisme, en de Orde van Triverius.
    8. Medeorganisator bij de viering van 175 jaar Sint Lievens-Houtem (1 juli 2007).
    9. Samenwerking met de gemeente Pieton bij de uitbouw van hun jaarlijkse Johannes de Doperprocessie (18 juni 05). Volgende 24 juni 2006.
    10. Medeorganisator bij de 500jarige viering van de geboorte van Maria van Hongarije in samenwerking met onze zuster vereniging xe2x80x9clxe2x80x99 Ordre de Marie de Hongrie xe2x80″ Binche te Mariemont op 17 en 18 sep 2005.
    11. Bezoek Brussels Manneken-Pis in kleedje xe2x80x9cSoeverein van het Gulden vliesxe2x80x9d opname Burgemeester Brussel als Ridder van de Broederschap van Keizer Karel. (04 aug 07)
    12. medewerking aan het wandelproject xe2x80x9cHEKSenVUURxe2x80x9d xe2x80″ Laarne (24 aug tot 02 sep 07)
    13. Roermond xe2x80″ Plechtige overgave van het Gildenhuys xe2x80x9cxe2x80x99t Reusken van Reumesxe2x80x9d (20 sep 07)
    14. Medewerking aan xe2x80x9cVlaanderen Quiztxe2x80x9d xe2x80″ Davidsfonds xe2x80″ Theatre Nobles BXL (23 nov 07)

    Onze vereniging heeft eveneens nauwe banden op internationaal gebied:

    1. Contacten met de stad Augsburg voor een eventuele deelname aan de xe2x80x9cFugger Festspielexe2x80x9d ondersteund door onze erevoorzitter ZKKH artshertog Otto van Habsburg-Oostenrijk. Mogelijke uitbreiding met een deelname aan de feesten in historische kledij; aug xe2x80x9904.
    2. Contact met de Spaanse Ambassade via een culturele uitwisseling met de hulp van de culturele attachxc3xa9 Senxc3xb5r Luis Fernando de Segovia en het xe2x80x9cInstituto Cervantesxe2x80x9d onder leiding van de directeur Prof. Dr. Francisco Ferrera Campos.
    3. Wij hebben een uitwerkingsprogramma met de stad Dyon met de medewerking van hun president Prof. Soissons, vooral bestemd op het promoten van Vlaanderen en Gent in de Bourgondische regio en om onze streek te laten kennen aan deze bevolking.
    4. Verder uitwerken van de contacten met de stad Augsburg voor de verzorging van de evocatie bij hun 750 jarige viering (onderwerp: de godsdienstvrijheid 1540).
    5. Samenwerking bij de organisatie van de vijfjarige historische stoet te Roermond met de plaatselijke reuzengilde xe2x80x9cxe2x80x99t Reunyse Reuzegildexe2x80x9d xe2x80″ Dhr. Paul Poell. Onderwerp: de overdracht van de sleutels van de stad aan Keizer Karel na de Gelderse oorlog (17 sep 2006)
    Wij hebben 74 personages in historisch kostuum
    De lijst van deze edelen is gelinkt aan het posium bij de veroordeling der Gentenaars na de opstand van 1540
    Kalender der prestatie 2008
    xe2x80xa2 13 jan xe2x80″ Kapittel xe2x80x9cLa Stremexe2x80x9d xe2x80″ Luikse Wafel
    xe2x80xa2 20 jan xe2x80″ Nieuwjaarsreceptie SKKG
    xe2x80xa2 26 jan xe2x80″ Nieuwjaarswensen Roze Olifant (11.00u. Brij. Huyghe)
    xe2x80xa2 28 jan xe2x80″ Damme xe2x80″ Nieuwjaarswens ( Vlaamse Confrxc3xa9rie van de Gastronomie xe2x80″ 19.30u.-23.30u.)
    xe2x80xa2 07 feb xe2x80″ Dienst Karel van Oostenrijk xe2x80″ St. Michielskerk
    xe2x80xa2 24 feb xe2x80″ Brussel xe2x80″ Toeristische uitstap (expo Da Vinci)
    xe2x80xa2 27 feb xe2x80″ AV
    xe2x80xa2 08 mar xe2x80″ Souper xe2x80x9cChandeleurxe2x80x9d xe2x80″ (Binche) Orde van Maria Hongarije
    xe2x80xa2 20 apr xe2x80″ Processie St Ursmer (Binche)
    xe2x80xa2 26 apr xe2x80″ Kapittel van de Conf rxc3xa9rie van Kortessems fruit xe2x80″ opname Graaf Rudolphe de Looz- Corswarem
    xe2x80xa2 ????? xe2x80″ Gent / Byloke – Concert met Volksopbeuring-Massemen xe2x80″ (Stadsdag xe2x80″ Schepen De Caluwxc3xa9 ???)
    xe2x80xa2 10 mei xe2x80″ Regatta van KRSG (om 17.15u xe2x80″ KK-cup (onze eigen medailles)
    xe2x80xa2 12 mei xe2x80″ Chxc3xa2teau de Trazegnies (13.00 u. xe2x80″ (samen met Cadanza )
    xe2x80xa2 25 mei xe2x80″ Bezoek kasteel van Chimay (organisatie Binche M.v.H.)
    xe2x80xa2 26 mei + 27 mei xe2x80″ Congres van de Belgische Brouwers (26 Gent Brouwershuis + 27 Brussel)
    xe2x80xa2 08 juni xe2x80″ Manneken Pis Geraardsbergen
    xe2x80xa2 08 juni xe2x80″ Doornik xe2x80″ Kapittel Chevaliers de la Tours – afgelast
    xe2x80xa2 29 juni xe2x80″ Pixc3xa9ton xe2x80″ Optocht St. Jan (bevestiging 28 dec 2007)
    xe2x80xa2 19 juli xe2x80″ Openingsstoet Gentse Feesten (Aankomst legermacht KK)
    xe2x80xa2 25 jul xe2x80″ Hist. Rondgang (Gent)
    xe2x80xa2 03 aug xe2x80″ Geraardsbergen- Kapittel Geraardsbergse Mattentaarten
    xe2x80xa2 06-11 aug xe2x80″ Hist Weekend Augsburg (vrijdag 8 aug dag van de godsdienstvrijheid)
    xe2x80xa2 05 sep xe2x80″ Opening Bierweekend Brussel (Alain De Laet)
    xe2x80xa2 06 sep xe2x80″ Kapittel Manneken-Pis Brussel
    xe2x80xa2 07 sep xe2x80″ Lessines
    xe2x80xa2 14 sep xe2x80″ Grote Processie Doornik
    xe2x80xa2 20 sep xe2x80″ Investituur Orde van Maria van Hongarije Binche (beperkte delegatie)
    xe2x80xa2 20 sep xe2x80″ Luik xe2x80″ Historische stoet xe2x80x9c1000 jaar Luikxe2x80x9d
    xe2x80xa2 21 sep xe2x80″ Gent Praalstoet Floralixc3xabn
    xe2x80xa2 28 sep xe2x80″ Les Preudhomme Binche (Plechtige Belofte)
    xe2x80xa2 10 okt xe2x80″ Voordracht familie de Lalaing (Orde van Triverius)
    xe2x80xa2 18 okt xe2x80″ Kapittel Confrxc3xa9rie van de Hasseltse Jenever
    xe2x80xa2 28 okt xe2x80″ Gavere xe2x80″ Conf. Tanten en Nonkels van Valeir – Kapittel
    xe2x80xa2 02 nov xe2x80″ Brakel xe2x80″ eetfestijn Orde van Triverius
    xe2x80xa2 15 nov xe2x80″ Schotse avond xe2x80″ Binche (Patrick Loiseau)
    xe2x80xa2 07 dec xe2x80″ Gent Herdenkingsmis xe2x80″ 450 jaar overlijden Keizer Karel (Sint-Stefanuskerk, Klooster Augustijnen)
    xe2x80xa2 13 dec xe2x80″ Kerstmarkt xe2x80″ Brakel (Triverius +)
    xe2x80xa2 14 dec xe2x80″ Roermond xe2x80″ 25 jaar Reuzengilde (voorstelling nieuwe kledij muziekcorps 25jaar gildedeken)

    Mocht je verder gexc3xafntereseerd zijn geef een seintje
    Met vriendschappelijke groet
    Jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s