Uiterlijk vertoon

Naar aanleiding van reacties op mijn vorige log, deze keer
weer een stukje met wat meer inhoud en diepgang dan de vrij oppervlakkige verslagjes van het banale vermaak van de afgelopen weekenden…

Inferieur
Nochthans gaat ook deze log over uiterlijk vertoon: in de heersende opvatting meestal gezien als het tegenovergestelde van innerlijke diepgang (waarover ik al eerder schreef) en daarmee als een meer inferieur en laag-bij-de-gronds fenomeen.

Tegenstelling
Iedereen kent wel het cliché van dat mooie meiden, opzichtige patsers, reguliersnichten en andere op uiterlijkheden gerichte types te dom zijn om tot 3 te tellen.
Daartegenover staat een nog vrijwel algemene bewondering en waardering voor mensen die een opleiding en/of studie hebben gedaan: hoe hoger hoe beter!

Historische ontwikkeling
Deze zo verschillende waardering van uiterlijkheden en innerlijkheden is het gevolg van een eeuwenlange ontwikkeling.
– Om niet te ver terug te gaan, begin ik met de Middeleeuwen, toen nagenoeg heel Europa katholiek was en er een redelijk evenwicht tussen vorm en inhoud werd nagestreefd. Nog steeds zien we dat in de Katholieke Kerk het innerlijke geloof nauw verbonden is met een grote vormenrijkdom en veel uiterlijke rituelen.
– In de 16e eeuw ontstond het Protestantisme, dat niets meer van (gezamelijke) rituelen moest hebben en eenzijdig de nadruk op het (individuele) innerlijke geloof, soberheid en eenvoud legde. En om zelf de bijbel te kunnen lezen werd het onderwijs ingezet.
– Met de Verlichting werd ook het innerlijke geloof overboord gezet en bleef enkel nog de innerlijke kennis over. Sindsdien namen onderwijs en wetenschap een ongekende vlucht, die zoveel technische en materiële vooruitgang bracht, dat de wetenschap bijna een moderne godsdienst is geworden, met wetenschappers als priesters en kennis als godsvrucht.

Grenzen aan de groei
Het is overduidelijk dat onderwijs, wetenschap en de daaruitvoortkomende kennis veel goeds hebben gebracht en een belangrijke functie in onze complexe samenleving hebben.
Maar de technische ontwikkelingen hebben ook keerzijdes, die steeds meer aan het licht komen in bijv. de milieuproblematiek…
Daarnaast kan kennis ook niet tot in het oneindige verspreid worden: lang niet iedereen is even intelligent of even geinteresseerd in complexe kennis.
Zo heeft men de afgelopen jaren al ingezien dat naast IQ (intelligentiequotiënt) ook EQ (emotionele intelligentie) en SQ (sociale of zelfs spirituele intelligentie) van belang zijn.

Oppervlaktes
Dat maakt het beeld gelukkig al minder eenzijdig, maar het blijft nog wel steken in innerlijkheden. Wat nog rest is de stap naar een positieve waardering van uiterlijkheden. Maar wat is er positief aan uiterlijkheden? Dat is toch alleen maar oppervlakkig en kan dus bedriegelijke schijn zijn?
Zeker, het is oppervlakkig, maar niet zomaar een oppervlakte – het is onze oppervlakte – van ons huidoppervlak tot het oppervlak van onze aarde! Mensen zijn immers een combinatie van lichaam en geest en dat weten we eigenlijk ook drommels goed…
Zijn het niet talloze materiële en uiterlijke zaken die ons leven niet alleen aangenaam, maar geregeld ook de moeite waard maken? Met name Nederlanders durven daar, door hun calvinistische verleden, vaak nog steeds geen positieve waardering voor uit te spreken. Gelukkig verandert dat wel, maar het gaat langzaam…

Positief
Wat is dan het belang van zo’n positieve waardering?
Ten eerste: als materiële uiterlijkheden per definitie louter negatief gewaardeerd worden, kan er ook geen onderscheid tussen mooi en minder mooi gemaakt worden. Met als gevolg dat er dan helemaal niets te doen valt tegen de vele troep en lelijkheid die er ook tussen zit…
Bovendien is dat onderscheid nodig omdat van mooie vormen en dingen een positieve invloed op mensen uitgaat, iets wat het waard is bevorderd te worden!
Voorts biedt het de hoognodige ruimte en waardering aan de mensen die beter met materiële als met immateriële dingen kunnen omgaan, aan mensen met praktische i.p.v. intellectuele vaardigheden.

Moraal
Want hoe vaak gebruiken mensen hun (vermeende) intelligentie niet om zich boven minder intelligente mensen te verheffen? Hoe weinig waardering is er niet voor eenvoudig handwerk? Hoe vaak wordt niet neergekeken op eenvoudige mensen die blij zijn hun materiële spulletjes, hun uiterlijk koesteren of van simpel vermaak houden?
Van eenvoudige mensen kunnen we lang niet altijd verwachten dat zij verfijnde intellectuele en culturele prestaties waarderen, maar andersom mogen we van de ontwikkelde mensen wel verwachten dat zij ruimte bieden voor hun andersbegaafde medemensen!
In die zin stelde de 17e eeuwse universele geleerde (homo universalis) Blaise Pascal dan ook dat uiterlijkheden ertoe dienen om de intellectuelen nederig te houden, om te voorkomen dat zij zich louter op basis van hun kennis als God almachtig wanen…

6 gedachten over “Uiterlijk vertoon

  1. Goed stuk. Ik las de reacties van het vorige log en tja, een reactie spreekt voor de persoon die het uit.
    Ik begrijp trouwens toch niet dat als je als persoon geen opbouwende kritiek kunt geven maar slechts een aanval inzet, wat je dan op een site doet, lees dan wat anders, maar dat terzijde.
    Ik hou van een log welke een afspiegeling is van degene die het schrijft, dus filosofische stukken afgewisseld met (uitgaans)ervaringen.

  2. Inderdaad, goed stuk HU.
    Zeker in het laatste gedeelte zit een enorme kern van waarheid. Ikzelf woon momenteel in 1 van de ‘beruchtste’ , maar ik weet zeker ook sociaalste wijken van Nijmegen. Het IQ hier in de wijk heeft een zeer laag gemiddelde, maar ook deze mensen hebben zeker iets moois in zich. En DAT moeten wij kunnen zien. Negativisme is iets dat steeds meer heerst in Nederland; wanneer men meer uitgaat van het positivisme, ziet de wereld niet alleen voor henzelf, maar ook voor anderen er een stuk beter uit. Er ontstaat dan waardering voor elkaar; zelfs bij de meest lelijke, egoistische persoonlijkheid, zul je ook mooie eigenschappen ontdekken.

    En wat het uiterlijke schoonheid betreft; dit weerspiegeld naar mijn mening wel zeker een deel van het innerlijk. Iemand die veel aan uiterlijke verzorging doet, is vaak een sociaal persoon, die met deze verzorging ook de tijd neemt voor zichzelf. Verder is het een verzorgd iemand; dat geldt niet alleen voor het uiterlijk, maar speelt ook mee bij andere zaken!

  3. He, gelukkig, nou weet ik weer wat het volgende boek wordt na de laatste Harry Potter en de laatste Ludlum: het boek dat ook al weer enige maanden zich ligt te verstoppen onder een stapel te verwerken correspondentie………. thks, we gaan morgen op zoek naar dit boek en gezien de vele nachtdiensten in januari is dit een geweldig boek om de nachten door te komen.
    Fijne Kerstdagen en een goed uiteinde.

    Janosh

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s