Secretaris-generaal

Sinds 1 januari hebben de Verenigde Naties een nieuwe secretaris-generaal, namelijk de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon, die alszodanig de opvolger is van Kofi Annan.

Verkeerd
Veel mensen zal waarschijnlijk niet precies duidelijk zijn wat de functie van secretaris-generaal nu precies inhoudt, temeer daar de media er ook vaak een heel verkeerde voorstelling van geven. Regelmatig hoor en lees je namelijk "VN-baas Ban Ki-moon" of "NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer", om nog maar eens een andere bekende secretaris-generaal te noemen.
Als je dat zo hoort of leest lijkt het dus alsof een secretaris-generaal het hoofd, de baas van de VN of de NAVO is. Maar dat is helemaal niet zo, want anders zou hij immers wel directeur(-generaal) of iets dergelijks geheten hebben…

Administratie
Een secretaris-generaal is dus geen baas, maar, zoals de naam al aangeeft, een secretaris: iemand die een organisatie bijstaat voor de adminstratieve zaken. We kennen deze functie allemaal wel van de voetbalvereniging of van de studenten- vereniging.
En precies zoals dat bij een kleine vereniging is, zo hebben ook hele grote ‘vere- nigingen’ een secretaris. Deze wordt dan secretaris-generaal genoemd omdat hij het werk niet in zijn eentje doet, maar aan het hoofd staat van een soms behoor- lijk grote administratieve organisatie (bij de VN het Secretariat).
De term ‘generaal’ betekent in dit soort gevallen ‘algemeen’ omdat een secretaris- generaal in zijn organisatie gespecialiseerde secretarissen onder zich heeft.

Democratisch
Dat een secretaris-generaal niet de "baas" van de VN of de NAVO is, komt omdat dit als het ware vereningen zijn: de VN een politieke vereniging van bijna alle landen van de wereld en de NAVO een militaire vereniging van 26 trans-atlan- tische landen.
Deze landen nemen aan die organisaties deel op basis van gelijkheid: het zijn dus democratische verenigingen, waarbij de algemene ledenvergadering het hoog- ste orgaan is en het laatste woord heeft.
Het is dus nadrukkelijk niet zo dat die landen zich aan een "baas" onderworpen hebben. De secretaris-generaal verleent "slechts" ondersteunende administratieve diensten.

Praktijk
Strikt formeel gezien is de betiteling van een secretaris-generaal als "baas" dus niet correct, maar toch is er wel enige grond voor. Hoe mooi een democratische samenwerking van zoveel landen in theorie ook moge zijn, in de praktijk blijkt het vaak tamelijk onwerkbaar en zeer lastig om met zovelen concreet iets tot stand te brengen.
Daarom speelt de secretaris-generaal toch geregeld een grotere rol dan alleen als zijnde het hoofd van de administratieve ondersteuning. Iemand kan in z’n eentje immers veel slagvaardiger optreden, dan een grote ledenvergadering. Bovendien is de secretaris-generaal vanuit zijn eigen positie doorgaans als beste op de hoogte van alle ins-and-outs van de zaken die spelen…

Media
Een ander aspect dat hierbij meespeelt zijn de media: de persoon van de secre- taris-generaal leent zich namelijk veel makkelijker voor snelle berichtgeving, dan ellenlange, saaie en onoverzichtelijke vergaderingen.
En aan de andere kant spreekt 1 "baas" altijd (vaak letterlijk) meer tot de verbeel- ding van de nieuwsconsument, dan een meer of minder goed gevulde vergader- zaal. Een verschijnsel dat we in de nationale politiek ook steeds meer zien…

(zie ook het soortgelijke geval van de voormalige secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie)

PS: dit is mijn 200e log hier!

8 gedachten over “Secretaris-generaal

  1. Ja, ik vind ‘m echt leuke muziek maken. Ik ben ooit naar een concert/optreden van ‘m geweest in Tivoli. Heel apart, helemaal geen show effect, hij kan ook eigenlijk helemaal niet zingen, z’n familie zit in de band etc.

    En toch is het hele leuke muziek.

  2. Je geeft het zelf al aan: zoxe2x80x99n secretaris-generaal staat aan het hoofd van een xe2x80x9csom behoorlijk grote administratieve organisatiexe2x80x9d. In die zin kun je dus zeggen dat Bang Ki-moon en Jaap de Hoop Scheffer de baas zijn van de uitvoerende organen van VN en NAVO, maar niet van de beslissende instanties. Ze zijn dus de baas van het apparaat xe2x80″ en die zin klopt de uitdrukking dus wel.

    Overigens is het in dit verband wel aardig er op te wijzen dat ook een staat als de USA georganiseerd is als een vereniging of beter een genootschap xe2x80″ op zxe2x80x99n achttiende-eeuws dus. Vroeger werd een voorzitter xe2x80″ van een genootschap, stichting, vereniging of zo- in Nederland vaak ook een president genoemd xe2x80″ nu trouwens soms nog wel. De persoon die de (schriftelijke) betrekkingen naar buiten toe onderhoudt, noemen we de scriba of secretaris en zo heet de minister van buitenlandse zaken van de USA altijd nog de xe2x80x9csecretary of statexe2x80x9d, de secretaris van de staat dus. De xe2x80x9csecretary of the treasuryxe2x80x9d zou je dan de penningmeester kunnen noemen. Overigens heten alle ministers in het kabinet van de president secretaris, maar dan van een specifiek gebied en niet van de staat in zijn geheel xe2x80″ althans op xc3xa9xc3xa9n uitzondering na: wat wij de minister van justitie noemen, heet xe2x80x9cattorney generalxe2x80x9d xe2x80″ maar dat is ook wel weer een begrijpelijke term.

    Bush is de voorzitter, Rice de secretaris en Henry M. Paulson de penningmeester van het genootschap van Verenigde Staten, zou je speels kunnen zeggen.

    (Ik dacht dat ik deze reactie al een uur geleden geplaatst had, maar ik zie haar niet meer. Misschien heb ik per ongeluk alleen op “voorbeeld” geklikt – of is er iets anders fout gegaan.)

  3. De Verenigde Staten zijn inderdaad ook ontstaan als de Vereniging van Amerikaanse Staten, met Congress als verenigde vergadering en een president als voorzitter daarvan.

    Het grappige is, dat zo modern als die constructie toen was, zo ouderwets lijkt het nu: de president met zijn secretarissen voor diverse beleidsterreinen lijkt immers erg veel op de koning en zijn (al dan niet gespecialiseerde) secretarissen uit het Ancien Rxc3xa9gime. Wat ook weer overeenkomt met het veel ‘monarchischer’ karakter van zo’n presidentieel model, vergeleken bij een parlementair model zoals we in Nederland kennen.

  4. Klopt. Je kunt zeggen dat de Verenigde Staten vooral het laatste stadium van het Ancien Rxc3xa9gime vertegenwoordigen. Luister maar naar een willekeurige toespraak van een president – het maakt niet uit of je Clinton of Bush neemt -, de retoriek herinnert heel sterk aan de tijd van de Verlichting. In de VS is de nieuwe leer van de trias politica ook veel rigoureuzer uitgewerkt dan in bijvoorbeeld Nederland. Bij ons is de rechtspraak behoorlijk van de andere machten afgescheiden, maar uitvoering en wetgeving zijn wel gebalanceerd en gespreid over verschillende organen, maar niet rigoureus gescheiden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s