Interreligieuze dialoog?

Afgelopen avond heb ik in Felix Meritis in Amsterdam een lezing bijgewoond van de bekende filosoof prof.dr. mr. Herman Philipse. De lezing was getiteld "geloof en rede" maar ging eigenlijk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een interreligieuze dialoog.

Actueel
Philipse sprak hierover naar aanleiding van een rede- voering door paus Benedictus XVI afgelopen zomer in Regensburg, waarin een citaat van een 14e eeuwse keizer in voorkwam, die beweerde dat de Islam nogal gewelddadig zou zijn. Dit had toen heftige reacties en protesten in islamitische landen tot gevolg.
Nog actueler was de lezing van Philipse vanwege het feit dat Benedictus nu op dit moment in Turkije is, alwaar hij onder andere zal moeten proberen de gemoede- ren van veel moslims weer wat te kalmeren.
In breder verband was deze lezing actueel omdat door bevolkingsgroei, migratie en multiculturalisatie religies een steeds grotere rol spelen in de samenleving en vandaaruit ook in de politiek.

Spreker
Als hoogleraar filosofie wist Herman Philipse hier niet alleen inhoudelijk met veel kennis van zaken over te spreken, hij is ook een bijzonder vlot en enthousiast spreker (sommigen zullen hem waarschijnlijk wel kennen van zijn columns in het tv-programma Buitenhof). Daarnaast is hij (als schrijver van o.a. het Athexc3xafstisch Manifest) echter ook een overtuigd athexc3xafst, wat maakt dat zijn standpunten ook de nodige discussie oproepen.

Vraag
Als eerste liet hij zien dat paus Benedictus in bovengenoemde rede zegt dat God in de katholieke opvatting tegelijk ook logos is, dat wil zeggen Rede(lijkheid). En dat onderscheid het katholieke geloof van de Islam (waarin God (Allah) wordt gezien als pure (niet aan redelijkheid gebonden) Wil), van het protestantisme (dat de illusie heeft dat een van Hellenistische invloeden gezuiverd bijbels christendom mogelijk zou zijn) en van liberale en multiculturele theologische opvattingen (die eveneens de Griekse ratio uit het geloof willen halen om het zo makkelijker toegankelijk te maken voor moderne mensen, resp. andere culturen). Op basis hiervan stelde Philipse de vraag of tussen religies xc3xbcberhaupt wel een dialoog over geloofswaarheden mogelijk is.

Dialoog
Om zo’n interreligieuze dialoog mogelijk en zinvol te maken zijn er grofweg twee manier om tot overeenstemming te komen, namelijk relativisme en fallibisme. Bij relativisme zegt men dat ieder zijn eigen waarheid heeft en dat wat voor de ene persoon waar is, niet per se ook waar hoeft te zijn voor een ander. Dat klinkt leuk, maar kan nooit tot een zinvolle discussie leiden omdat er op deze manier geen criteria zijn om beide waarheidsopvattingen aan te toetsten.
Bij fallibilisme zegt men dat de religies feilbaar zijn en dus, net als wetenschap- pelijke theorien, voldoen, zolang ze niet achterhaald worden door "betere" religies of opvattingen. Ook hierbij zijn de criteria weer het probleem want hoe kan je vaststellen of de ene God "beter" is dan de andere…?

Zinloos
Philipse concludeert op basis van deze filosofische analyse dat een echte zin- volle interreligieuze dialoog dus niet mogelijk is. De paus pleit echter wel voor interreligieuze dialoog en doet daar ook pogingen toe. Maar volgens Philipse is dat een beetje doorgestoken kaart, is dat diplomatiek wel slim, maar filosofisch dus onzin en ook theologisch weinig zinvol.
Hij laat namelijk aan de hand van de, door de huidige paus in zijn vroegere hoe- danigheid van hoofd van het Vaticaanse "ministerie voor geloofszaken" geschre- ven verklaring Dominus Jesus uit 2000 zien, dat volgens de leer van de Rooms- Katholieke Kerk het Nieuwe Testament de enige en definitieve openbaring en bron van waarheid is en dat het alleen aan het kerkelijke leergezag is om deze bron te interpreteren.
Volgens Philipse is dat wat de Kerk aan interreligieuze dialoog doet weinig meer dan een nette vorm van de aloude missie: inzake geloofswaarheden tot overeen- stemming komen met de Islam of met de protestanten is per definitie gedoemd te mislukken. De enige zinvolle manier waarop religies met elkaar in dialoog kunnen gaan is over praktische en alledaagse zaken, maar dus niet over geloofswaarheden.

Waardevol
Hoewel ik zelf katholiek ben en het athexc3xafsme van Philipse dus niet deel, ben ik het wat betreft de onmogelijkheid van een interreligieuze dialoog met hem eens. Op zich is zo’n dialoog in deze tijden van religieuze spanningen een goed middel om tenminste met elkaar in contact te blijven en op wat langere termijn meer begrip voor elkaar te creeren. Maar om op die manier tot iets van overeenstemming te komen acht ik ook zinloos en ik vind ook niet dat kerken en religies die suggestie zouden moeten wekken.
Religies hebben elk hun eigen waarheid, maar dat is geen waarheid die je wetenschappelijk kan toetsen. Het is een waarheid die zegt wat waardevol is en die mensen bindt in de gemeenschappelijke ervaring en erkenning van wat zij als waardevol ervaren. Dat drukken mensen dan bijvoorbeeld uit in de manieren waarop zij God zien en omschrijven: als Vader, als Koning of als Liefde.

Traditie
Waardevol is voor de meeste mensen, vroeger misschien meer dan nu, ook dat waar zij vandaan komen, waar zij van afstammen. Daarom is religie ook iets wat van generatie op generatie wordt doorgegeven en wat mensen in een vaak heel lange en oude traditie plaatst. In het Christendom gaat die traditie terug tot de persoon van Jezus Christus, zoals die beschreven wordt in het Nieuwe Testament van de Bijbel.
Op deze wijze is voor christenen de Bijbel inderdaad de enige en definitieve openbaring van de waarheid, niet van waarheid in de zin van een zuiver wetenschappelijke beschrijving van hoe de wereld in elkaar steekt, maar van waarheid over wat voor hen het meest waardevol is: namelijk dat Jezus Christus Zijn leven heeft gegeven opdat wij niet meer gebukt hoeven te gaan onder de last van onze menselijke gebreken.

Boodschap
En dat is, zoals het traditioneel heet, een Blijde Boodschap, een boodschap waarvan christenen geloven dat alle mensen daar wat aan hebben en die deze boodschap daarom verkondigen vanuit een gevoel van solidariteit. Helaas is deze verkondiging in de geschiedenis niet altijd even zachtzinnig uitgevoerd, maar dat doet aan de inhoud van de boodschap weinig af. Precies die inhoud heeft er mede toe geleid heeft dat men langzamerhand is gaan inzien dat een zo goede bood- schap niet met geweld overgebracht kan worden, iets dat o.a. veel moslims helaas (nog) niet inzien.

Eenzijdig
Tot slot nog even terugkerend naar de lezing van Herman Philipse: hoewel hij dus op zich gelijk heeft wat betreft de onmogelijkheid van een interreligieuze dialoog, slaat hij de plank wat de geloofswaarheden zelf betreft dus aardig mis. Hij bekijkt de religie helemaal vanuit een rationele wetenschappelijk standpunt om vandaar- uit tot de conclusie te komen dat wat godsdiensten beweren helemaal niet kan of niet bestaat.
Daarmee doet hij echter alsof de rationele wetenschap het enige en definitieve oordeel zou moeten geven, iets dat veel mensen tegenwoordig verwachten. Maar dat is natuurlijk niet zo: wetenschap is goed en nuttig, maar is niet alles en moet niet op de stoel van de paus of zelfs van God plaatsnemen, om het zo maar eens te zeggen.

Betekenis
Het gaat bovendien niet alleen om wat mensen geloven, maar ook om het feit datze dat (samen)
geloven. De geloofswaarheden hebben niet alleen eeninhoude- lijke (theologische), maar ook een uiterlijke (meer sociologische) betekenis, namelijk in de zin dat ze de gelovigen verbinden in het gezamelijke belijden ervan (dit overigens meer bij katholieken dan bij protestanten).
Daarom mogen geloofswaarheden ook niet louter op hun inhoud beoordeeldworden, wat voor mensen als Philipse gemakkelijk gefundes Fressen is. Hij noemt het zelfs immoreel bedrog om dingen te verkondigen die niet op empi- risch-wetenschappelijke oflogische manier te verklaren zijn. Zo’n oordeel doet echter geen recht aan de individuele, noch aan de gemeenschappelijke beleving van een religie, belevingen die in bijna alle opzichten ver uitstijgen boven een nuchter wetenschappelijk oordeel.

Meer
Er is immers meer, veel meer in het leven dan alleen de droge en koude observaties en conclusies van de wetenschap. Waar het in het leven echt om gaat zijn de dingen die mensen inspireren en verbinden en soms kan dat wetenschap zijn, maar meestal gaat het dan om heel andere dingen…
De grootste vraag die ik na afloop had, was daarom of ook Philipse dit niet beseft, temeer daar hij zich ook verdiept heeft in de grote Duitse filosoof Martin Heideg- ger, die fundamenteel afrekent met de eenzijdige overheersing van de rationele wetenschap en die ook een hoger waarheidsbegrip heeft ontwikkelt dan dat wat de wetenschap hanteert (zie hierover de eerdere log Over waarheid).

Advertenties

Raadsel?

Zoals jullie hier links kunnen zien waren er op donderdag 26 oktober jongstleden 36 bezoekers tegelijkertijd op deze weblog. Erbij stilstaand hoeveel dat er zijn, ging ik eens naar de statistieken kijken en tot mijn grote verbazing bleken er hier op die dag maar liefst 431 unieke bezoekers te zijn geweest, die goed waren voor 748 pageviews!

Nu kan zoiets wel eens het gevolg zijn van een storing of een technische fout, maar de volgende dag, 27 oktober, zijn er ook 307 bezoekers met 622 pageviews geweest en op 28 oktober nog 98 bezoekers met 135 pageviews. En dat terwijl deze weblog normaal per dag zo tussen de 15 en de 20 unieke bezoekers heeft, die goed zijn voor 30 tot 70 pageviews.

Dus ofwel er is plotseling grote belangstelling voor mijn weblog geweest, ofwel het is misschien het gevolg van een soort van spamrobot… Misschien heeft xc3xa9xc3xa9n van jullie een idee wat de oorzaak zou kunnen zijn…

Verkiezingsuitslag

Na een spannende verkiezingsstrijd heeft gisteren een groot deel van de Nederlandse kiesgerechtigden zijn of haar stem uitgebracht. De gisteravond laat bekend geworden einduitslag bepaalt hoe de zetels in de Tweede Kamer nu verdeeld en daarmee het uitgangspunt voor regeringsonder- handelingen zijn.

Mijn gedachten en commentaren daarbij zal ik kort geven aan de hand van deze verkiezingsuitslag:

CDA – van 44 naar 41 zetels
Toch knap dat het CDA de grootste partij is gebleven, ondanks de onvrede over het soms wat al te liberale beleid. In elk geval zal Jan Peter Balkenende voor de vierde keer premier worden, vermits hij er in slaagt een werkbare coalitie te sluiten.

PvdA – van 42 naar 32 zetels
Fors verlies dat voor het grootste deel naar de SP zal zijn gegaan.

VVD – van 28 naar 22 zetels
Het verlies was verwacht, ondanks of dankzij Rita Verdonk.

SP – van 9 naar 26 zetels
De grootste winnaar deze keer, vooral uit protest tegen de verharding van de samenleving. Opmerkelijk dat na het CDA er nu twee sociale/socialistische partijen volgen.

Fortuyn – van 8 naar 0 zetels
Jammer dat deze partij niet een zetel heeft weten te behalen, maar dat zal voor een deel ook wel komen door de zeer weinige media-aandacht voor deze partij. Jammer omdat na alle chaos de mensen van deze partij waarschijnlijk eindelijk wat meer ervaring hebben, maar nu niet meer de kans hebben om daar wat mee te doen. Het lijkt erop dat alle vroegere Fortuynstemmers nu op de partij van Wilders hebben gestemd.

GroenLinks – van 8 naar 7 zetels
Hoewel GroenLinks niet echt mijn voorkeur heeft, vind ik het toch wel sneu dat ze bij alle winst voor links een zetel verliezen… tekent een beetje de wisselvalligheid en ontrouw van de kiezers…

D66 – van 6 naar 3 zetels
Zoals verwacht, maar wat mij betreft had 1 zetel al meer dan genoeg geweest.

ChristenUnie – van 3 naar 6 zetels
Ironisch gezien lijkt het wel of D66 en CU stuivertje gewisseld hebben: 3 eraf, 3 erbij! Waarschijnlijk komt de winst voor een groot deel van christenen die het CDA, zowel moreel als economisch te liberaal vinden.

SGP – blijft op 2 zetels

PvdDieren – van 0 naar 2 zetels
Gezien de zeer uitgebreide media-campagne was het te verwachten dat deze partij wel in de Kamer zou komen, maar of ze de volgende verkiezingen overleven is maar zeer de vraag.
Het resultaat van deze partij zegt wel iets over de huidige mentaliteit waarin voor veel mensen dieren belangrijker lijken te zijn dan mensen, zoals Mat Herben op TV ook al suggereerde.

PvdVrijheid – van 0 naar 9 zetels
Zo’n grote winst had ik voor deze partij van Geert Wilders niet verwacht, maar laat zien dat nog veel mensen zich bedreigd voelen door de Islam, of in elk geval hun eigen onvrede daarop afreageren.
Ergens vind ik het wel een beetje jammer dat niet ook Marco Pastors met EenNL een zetel heeft gekregen. Met zijn tikkeltje homo-achtige uitstraling doet hij meer aan wijlen Pim Fortuyn denken dan de wat minder gepolijste Wilders.

Vervloekt :-(

Na eerst alle ellende te hebben gehad met de nieuwe versie van web-log.nl, hebben velen nu weer geheel ongevraagd iets ingrijpend nieuws opgedrongen gekregen: versie 7.0 van Internet Explorer (IE), de webbrowser van Microsoft

Als verstandig internetgebruiker dacht ik: ik stel Windows zo in dat hij automatisch alle nieuwe updates installeert. Maar gisteren wilde hij ook de nieuwe versie van IE binnenhalen, en ik stemde daar mee in, in de veronderstelling dat dat de veiligheid ten goede zou komen… maar wat bleek na het herstarten: Internet Explorer is ook qua design en uitvoering compleet veranderd!

Nu heb ik al zo’n godsgruwelijke hekel aan ongevraagde veranderingen, maar dit spant toch wel de kroon: de webbrowser is wat internet betreft toch zo ongeveer net zoiets als je huiskamer, dus dat heeft nogal een impact als die er opeens heel anders uitziet…!

Wat mij onder andere stoort is de andere indeling van de knoppen, de lelijke layout en icons en met name in de allereerste plaats het feit dat de lettertypes er anders uitzien… zo zijn bijvoorbeeld de (ook door mij veel) gebruikte Arial en Verdana heel anders dan voorheen en is de fraaie vorm van sommige groottes van deze letters helemaal weg! šŸ˜¦

Het is best dat Microsoft verbeteringen aanbrengt, maar ik vind het onbegrijpelijk dat men al die miljoenen gebruikers zomaar tegen hun zin of wens opzadelt met ook zulke ingrijpende uiterlijke aanpassingen… gewoonweg beschamend…

(en alsof het allemaal nog niet erg genoeg is: de combinatie van het nieuwe IE met het nieuwe web-log.nl lijkt helemaal moeilijk te werken…)

We bellen!

Op deze uitzonderlijke warme, maar wel regenachtige novemberdag ben ik weer een keer naar het Museum voor Communicatie in Den Haag geweest. Daar loopt namelijk nu, naar aanleiding van 125 jaar telefonie in Nederland, de tentoon- stelling We bellen! En dat wilde ik als ‘telefoonfan’ natuurlijk niet missen…


Telefoontoestel uit 1910

Opkomst
Natuurlijk waren bijna alle modellen telefoontoestellen te zien, van de allereerste tot de nieuwste mobieltjes. De oudste telefoons zijn nog grote, maar fraaie ambachtelijk vervaardigde apparaten van hout en metaal.
Later komen daar de wat kleinere zwarte toestellen van bakeliet voor in de plaats en in 1965 wordt het voor die tijd heel modern en ergonomisch vormgegeven grijze standaardtoestel gexc3xafntroduceerd. Iedereen van mijn leeftijd en ouder zal ze zeker nog kennen.


De T65 uit 1965

Neergang
In de jaren ’70 slaat de individualisering ook op telefoongebied toe en komen er naast het standaadtoestel dat iedereen in huis had, ook gekleurde exemplaren. In de jaren ’80 komen er dan ook telefoons met meer functies en mooiere of apart- ere vormgeving.
In de jaren ’90 komen dan de mobiele telefoons op, die, samen met de zgn. DECT (draadloze binnenhuis) telefoons binnen een paar jaar de vaste telefoon- toestellen bijna volledig wegconcurreren…

(zie over mobiele telefoons ook mijn eerdere log over Motorola)

s1ngle

In mijn regionale krant staat dagelijks de strip S1NGLE.
Deze strip van Hanco Kolk en Peter de Wit gaat over drie vrijgezelle vriendinnen die worstelen met het feit dat ze geen vaste partner hebben.
De tekeningen zijn heel simpel, maar hebben desondanks, of juist daardoor veel zeggingskracht.

Ondanks dat de strip over drie vrouwen en hun beslommeringen gaat, vind ik hem ook erg leuk. Niet alleen vanwege de leuke tekeningen, maar ook omdat veel van de geschetste situaties erg herkenbaar zijn. Ik ben zelf immers ook single.

Maar ook diegenen die wel een partner hebben zullen in deze de strip veel herkennen. De vrijheid van het "singleleven" is immers in zekere zin de algemene norm geworden, die in de plaats is gekomen voor het gehuwde leven, dat vroeger de standaard was.