Barmhartige banken

Een paar dagen geleden stond in de krant dat een Italiaanse bank haar verze- keringstak mogelijk aan het Nederlandse verzekeringsconcern Aegon of aan de Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar Fortis zal verkopen.
Nu is dat op zich niet zo bijzonder, ware het niet dat de betreffende Italiaanse bank de Banca Monte dei Paschi di Siena is: de oudste nog bestaande bank ter wereld!

Siena
De Banca Monte dei Paschi di Siena is tegenwoordig, met 1211 filialen, de op vijf na grootste bank van Italixc3xab en is opgericht in de stad Siena in 1472. Aldaar zetelt zij in het prachtige middeleeuwse Palazzo Salimbeni:


De zetel van de Banca Monte dei Paschi di Siena

Barmhartigheid
Aan de naam valt nog af te lezen dat deze bank oorspronkelijk een zgn. monte di pietxc3 (Latijn: mons pietas) was, letterlijk een "berg", maar eigenlijk een "som geld van barmhartigheid".
Een monte di pietxc3 was een instelling die in de 15e eeuw in veel Italiaanse steden bestond en die geld uitleende tegen onderpand en/of tegen geen of slechts een heel lage rente. Het kapitaal van deze instellingen werd verkregen door liefdadige giften. Op deze manier konden ook minderbedeelde mensen aan geld komen en hoefden zij zich bij financixc3xable problemen niet te wenden tot de vaak Joodse bankiers die geld leenden tegen woekerrentes.

Nederlanden
Dit concept bleek een succesformule, die ook in andere streken van het toen- malige Europa veel navolging kreeg. In de Nederlanden werd de eerste chari- tatieve bank geopend in 1534 in het Vlaamse Ieper. Er was toendertijd veel weerstand tegen de zgn. Lombarden: bankiers uit Noord-Italixc3xab die het monopolie op het uitlenen van geld hadden, maar door hun woekerrentes veel (financixc3xable) ellende veroorzaakten.
Onder Filips II probeerde de Nederlandse overheid deze Lombarden te reguleren, onder meer met plannen om in veel plaatsen een monte di pietxc3 op te richten. Door de Opstand van de Noordelijke gewesten kwam daar aanvankelijk niet veel van terecht. Pas in het begin van de 17e eeuw werden in de Zuidelijke Neder- landen onder aartshertogin Isabella vele van deze liefdadige banken opgericht. Zij staan bekend als "bergen van barmhartigheid". In de Noordelijke Nederlanden werden, onder de naam Bank van Lening, vergelijkbare instellingen opgericht door de stedelijke overheden.


Het gebouw van de vroegere Berg van Barmhartigheid in Gent

Sindsdien
Nadien is het professioneel geldlenen allengs overgenomen door commercixc3xable banken en werd het lenen op onderpand van roerende goederen overgelaten aan particuliere pandhuizen en lommerds (afgeleid van Lombarden!).
In Brussel bestaat er echter nog een oorspronkelijke, in 1618 opgerichte Berg van Barmhartigheid / Mont de Piete en in Amsterdam de in 1614 opgerichte Stads- bank van Lening.
Een nieuwe vorm van deze eeuwenoude praktijk van (liefdadigheids)gelden tegen zeer gunstige voorwaarden uitlenen is het zgn. microkrediet. Dat zijn kleine leningen die door speciale kleine instellingen worden verleend aan mensen met weinig middelen, voornamelijk in de Derde Wereld. Dit microkrediet is breder bekend geworden doordat de Nederlandse prinses Maxima en Belgische prinses Mathilde zich hiervoor inzetten. Vanuit de kerken wordt microkrediet aangeboden onder de naam Oikocredit.

15 gedachten over “Barmhartige banken

  1. Oh, wat heerlijk dat je vaststelt dat de mens juist een tekort aan rationeel verstand heeft! Ook ik ben het hier mee eens. Zeker in het publieke debat mag men hier wel wat meer van krijgen, ten koste van het emotionele! Zie ook trouwens mijn weblog over vrijheid en het politieke debat daarover.

  2. Dank je!
    Die bank kwam ik toevallig tegen in de krant en toen ging er vanwege de naam meteen een lichtje bij me branden omdat ik me vroeger weleens verdiept heb in de organisatie van liefdadigheid in de 16e eeuw. Dus toen heb m’n notities opgezocht en daar samen met wat informatie van internet deze log van gemaakt…

  3. Toen ik jouw log zag heb ik gelijk nog even de foto’s erbij gepakt die ik maakte toen ik in Italixc3xab was, want het standbeeld kwam me heel bekend voor. Maar helaas, ik heb daar geen foto van genomen. Wel leuk, brings back memories!

  4. Klopt, vandaar dat ik twijfelde. We zijn ook in een aantal plaatsen geweest en het is dat ik het genoteerd heb allemaal, ik weet alleen Lucca en Pisa nog (maakte de meeste indruk denk ik).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s