Moraal zonder God…?

Gisteravond ben ik voor de tweede keer naar het filosofisch cafxc3xa9 Felix & Sofie in Amsterdam geweest.

Dit keer was het thema "Ethiek In godsnaam en Filosofie op reis" en kwam ik net als de vorige keer mijn collega-weblogger Jan Dirk Snel weer tegen.

De avond begon om 21.00 uur met een wervelende column door Kaspar van Royen, waarin hij op zeer vlotte en humoristische wijze de positie van de agnost verklaarde.

Ethiek in Godsnaam

Vervolgens vond er een debat plaats tussen Patrick Loobuyck, doctor-assistent bij de vakgroep wijsbegeerte en moraalwetenschappen van de Universiteit Gent en Jos Kole, ethicus bij de Faculteit Pedagogiek en Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Patrick Loobuyck is zelf athexc3xafst, maar stelt dat de moderne Westerse moraal niet afdoende te funderen c.q. legitimeren valt zonder een beroep te doen op de christelijke God, ook al is de secularisering ver voortgeschreden en zijn er waarschijnlijk meer mensen die in "iets" of "niets" geloven dan in het traditionele Godsbeeld, met als gevolg dat we volgens hem leven in een "indifferent universum" – een wereld die louter toevallig en zonder betekenis is.

Jos Kole is daarentegen gelovig, maar stelt desondanks dat de moderne moraal het heel goed zonder God kan stellen: ook moderne niet-gelovige mensen leven immers volgens allerlei morele regels. De moraal is volgens hem gebaseerd op intermenselijke tradities, gewoonten, afspraken en gebruiken – dingen waar je God in principe helemaal niet bij nodig hebt. Al deze dingen maken dat volgens Kole de wereld voor ons mensen wel degelijk een betekenis heeft.

Gelijk en ongelijk

Loobuyck heeft in zoverre gelijk dat een groot deel van de huidige morele opvattingen, waaronder niet in de laatste plaats de mensenrechten, voortkomen uit de oude christelijke moraal, ook al doet men algemeen voorkomen alsof wij met onze mensenrechten en onze moderne moraal het zogenaamd "achterlijke" en "intolerante" Christendom achter ons hebben gelaten…

Kole heeft echter weer gelijk als hij stelt dat de moderne moraal ook zonder God kan bestaan, sterker nog: zelfs de traditionele christelijke moraal kan voor een heel groot deel goed gefundeerd worden zonder een beroep te hoeven doen op God of de Bijbel. Voor sterk op de Bijbel gerichte protestanten is dat echter wat moeilijker dan voor katholieken, bij wie de moraal onderdeel is van het volledig rationele natuurrecht.

Filosofie op reis

De avond werd afgesloten met een interview met de docente filosofie, Carolien van Bergen over haar nieuwste boek "Filosofie op reis". Dit onderwerp was een stuk luchtiger dan het voorgaande, hoewel ook het reizen tot inzichten over de zin van het bestaan kan leiden, getuige de interessante opmerking dat de mogelijke zin van het leven zou kunnen zijn "dat wat je doet er iets toe doet"…

Ook aardig was de observatie dat onze huidige bewondering voor prachtige natuur, zoals bijv. de Alpengebieden, mede voortkomt uit de filosofisch-culturele stroming van de Romantiek. Voordien was men nauwelijks gecharmeerd van de natuur, onder meer omdat die in vroeger eeuwen vooral als wild, bedreigend en beangstigend werd ervaren.

26 gedachten over “Moraal zonder God…?

  1. @ Thijs
    Wat het menu betreft kan je zelf niets aan de regelafstanden veranderen… wat de tekst van de logs betreft kan je alleen kiezen tussen dicht “opeengepakt”, “normaal” en “los” en ik heb het nu op “normaal” ingesteld…

  2. Nou ik vind de layouts bij veel verhuisde weblogs best wel mooi.
    Hiervoor deed het bij sommige weblogs ( oa de mijne) wat claustrofobisch aan;)
    Een te klein oppervlakte werd in gebruik genomen.

    Misschien is het even wennen en ontdekken?

  3. [i]…2. Er zijn geen aparte blokken meer voor de verschillende menu-items en de logs + reacties[/i]

    Kan je in plaats van die kaders om de kopjes, ook “gewoon” een lijntje doen of een ander lettertype of iets?

  4. @ Arabesque
    Jij had ook gewoon 1 menubalk ter linkerzijde moeten kiezen 😉

    @ Nicks
    In plaats van die kaders kan je idd ook een lijn kiezen, maar dan kan je de verschillende logs, resp. reacties zo moeilijk onderscheiden, omdat die zo dicht op elkaar staan en, zoals gezegd, geen aparte blokken meer vormen…

  5. @ HomowUniversalizzz

    Maar ik vind 2 zijkolommen mooier. En bij blogger kon ik dan de middenkolom uitvergroten en alsnog 2 zijkolommen behouden:P

    Anyhow, ik ben eindelijk ook verhuisd.
    En ik ben dan vast de enige die zegt dat het alleen maar mooier en simpeler is geworden :S

    Maar punt 4 en punt 7 kan je toch zelf were veranderen? ( ik zie dat je punt4 al gedaan hebt)

    Het is denk ik echt gewoon een kwestie van wennen.
    Web-log.nl is alleen op 1 gebied irritant, het zoeken.
    Dat kan wel uitgebreid worden naar nog meer van die “portals” ( nu hebben ze alleen reizen, auto en muziek)
    En er moet ook gezocht kunnen worden op categorieën die de loggers zelf aanmaken. Dus “politiek” ofzo.

    Ik kom nu via het zoeken heel vaak uit op Br33zah-logs:S En dat zijn er zoveel!

  6. @ Arabesque
    Gelukkig dat jij het dan wel een verbetering vindt!

    Over kwalificaties als mooi en simpel valt te twisten, maar het blijft een objectieve achteruitgang dat de mogelijkheden om de layout naar eigen inzicht vorm te geven sterk verminderd zijn.
    Wie met weinig tevreden is heeft daar dan geen last van, maar voor mensen die het graag zelf willen aanpassen is het een tamelijk grote beperking…

    Punt 4 en 7 zou je inderdaad kunnen aanpassen, maar dat werkt lang niet altijd even goed…

  7. Oh ik heb het idee gekregen dat ik met V2 juist meer kan doen wat betreft lay-out dan met V1 :S
    En dat is wat web-log ook zegt.

    (maar aan de andere kant, ik heb ook nog steeds het idee dat communisten het Witte Huis bezetten:P )

  8. @ Arabesque
    Welnu dan kan ik je meedelen dat zowel het laatste als het eerste NIET het geval is! 😛

    Ik zie nl. nog steeds niet wat nou, afgezien van de TrackBack, de extra mogelijkheden van de V2 (leuke afkorting trouwens…) zijn… qua vormegeving van de layout is het echt een achteruitgang: bij V1 had je blokken al of niet met omrandingen en kon je de lettertypes en grootte heel nauwkeurig instellen, etc…

  9. Ik ben ook al vaak de weg kwijtgeraakt in de beheerpagina’s en het interne zoeken mis ik ook erg. Dat maakt alles zo flexibel. Waar is eigenlijk de nedstat gebleven ?

  10. Ja maar dat verschilt niet van die zoekfunctie via Ilse: je krijgt dan een lijst van een externe zoekmachine te zien… bij de oude versie kreeg je na het intypen van het zoekwoord meteen alle logs zelf, waarin dat zoekwoord voorkomt, te zien, dus gewoon hier, net zoals er gebeurt als je op een categorie klikt..

  11. Leuk dat je verslag doet! Ik vond het leuk je weer te ontmoeten. Ik weet eigenlijk niet goed of de geschiedenis van de protestantse ethiek ooit goed beschreven is. Wel weet ik dat ook gereformeerde filosofen in bijvoorbeeld de zeventiende eeuw gewoon de ethiek van Aristoteles of de Stoa doceerden. In die zin is de meer theoretische ethiek in protestantse kring ook nooit alleen maar op de bijbel gericht geweest: tenminste naast theologen waren er ook altijd filosofen die vooral het propedeutisch onderwijs verzorgden. Maar wat ik aan ethieken uit de twintigste eeuw gezien heb, bijvoorbeeld dat handboek van W.J. Aalders, geeft aan dat men in het algemeen ook bij algemene filosofische theoriexc3xabn aansloot. Maar eigenlijk weet ik daar te weinig van. Geschiedenissen van de ethiek die ik ken, gaan meer over filosofische dan theologische ethiek en ik vraag me ook af of er echt een goede geschiedenis geschreven is, waarin beide elementen cultuurhistorisch aan de orde komen.

  12. Ik ben ook niet zo goed thuis in de protestantse ethiek, maar ik heb de indruk dat er in het Protestantisme in het algemeen een vrij sterk onderscheid wordt gemaakt tussen de wereldlijke ethiek en filosofie enerzijds en de op de bijbel gebaseerde theologie anderzijds…

    Afhankelijk van hoe streng in de leer men was, kon men dan naar believen kiezen voor een meer wereldse, danwel een meer bijbelse ethiek…

    In het Katholicisme is er altijd veel meer een eenheid van ethiek, filosofie en theologie geweest… Daardoor was er geen echte keuze tussen wereldse en bijbelse ethiek of filosofie mogelijk, maar die keuze was ook niet echt nodig aangezien het katholieke denken daardoor ruimer was/is, waardoor zowel meer conservatief als progressief denkenden zich erin konden/kunnen vinden…

  13. Hoewel er vaak wel belangrijke raakvlakken met de politiek zijn, is Felix & Sofie meer een filosofisch cafe… Maar als je er eens heen wilt zul je even geduld moeten hebben, het nieuwe seizoen begint pas na de zomer weer…

  14. prima stuk jongens. Maar blijf altijd met beide benen op de grond staan, kijk goed om je heen en werk aan de noden van de hedendaagse wereld. Theoretische hoogstandjes, okxc3xa9 maar kom weer snel terug naar de aardse werkelijkheid, daar is voldoende ethiek en moraal zonder sausjes te beleven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s