Individu vs. Gemeenschap

MoslimprotestDe laatste weken worden de media beheersd door de protesten van moslims tegen een aantal Deense spotprenten van de profeet Moham- med.
Dit incident staat niet op zichzelf, maar past binnen een breder kader van toegenomen spanningen tussen de westerse wereld en de Moslimwe- reld. Dit spanningsveld kent vele aspecten, van mislukte integratie in het klein tot terrorisme in het groot.

Conflict
Omdat fanatieke en extremistische moslims door het plegen van terroristische aanslagen en hun opruiende taalgebruik, de meeste aandacht opeisen, wordt het probleem vaak voorgesteld als een conflict tussen de seculiere (wereld- lijke) liberale westerse waarden enerzijds en de Islam als op z’n minst ouderwetse religie anderzijds.

Andere oorzaak
Deze voorstelling van zaken is wat te kort door de bocht: uit het feit dat de meerderheid van de moslims hun geloof op vreedzame wijze beleven, blijkt namelijk al dat de oorzaak van het probleem niet bij de Islam, maar ergens anders ligt. Als de Islam zowel op gematigde als op extremistische wijze gexc3xafnterpreteerd kan worden, dan moet er voor dit verschil in interpretatie een andere oorzaak zijn, die waarschijnlijk vooral in economische, politieke, sociale en psychologische omstandigheden ligt.

Zelfmoordterrorisme
Zo is bijv. uit onderzoek gebleken dat niet zozeer een strenge interpretatie van de Islam doorslaggevend is om tot zelfmoordterrorisme overgaan, maar veel meer sociale isolering en groepsdwang. Ook elders werden en worden zelfmoordaanslagen eerder met het oog op politieke of militaire doelen, dan rechstreeks vanuit een geloofsovertuiging gepleegd, denk daarbij aan de kamikazepiloten in WOII, aan de Tamil Tijgers op Sri Lanka of de aanslagen door Palestijnen in Israel.

Basisprincipes
Bij nader inzien kan het verschil tussen het Westen en de Islam voor een heel groot deel worden teruggebracht tot het verschil tussen individualisme en gemeenschapsdenken:
– In de westerse wereld staat het individu met zijn gevoelens, behoeften en (eigen)belangen voorop en pas daarna komt de gemeenschap aan bod, die het individu zo nodig (pas) achteraf corrigeert.
– In de moslimwereld, maar ook in de meeste overige niet-westerse culturen, ligt de nadruk eerst en vooral op de groep, op de gemeenschap, of dat nu de familie, de natie of de geloofsgemeenschap is, en komt pas als die gediend is het individu aan bod.

Geloofsbeleving
Dit onderscheid tussen individu en gemeenschap is duidelijk zichtbaar in de geloofsbeleving:
Bij de moslims is het geloof vooral een gemeenschappelijke zaak, terwijl bij ons religie, onder invloed van het protestantisme, gezien wordt als een persoonlijke aangelegenheid.
Sommige liberalen en vrijzinnigen vinden geloof zelfs zo persoonlijk dat het bij wijze van spreken alleen in de eigen huiskamer beleefd mag worden en vooral geen rol mag spelen in de samenleving en al helemaal niet in de politiek. Zo’n visie moet haast onvermijdelijk in botsing komen met de Islam, dat als religie juist wel een belangrijke maatschappelijk rol wil spelen (denk aan de Sharia, de islamitische wet).

Voordeel
De meer sociologische benadering, waarbij het spanningsveld dus wordt teruggebracht tot het verschil tussen individualisme en gemeenschaps- denken, heeft als voordeel dat we de discussie daarmee kunnen loskoppelen van het explosieve religieuze aspect.
Daardoor kunnen de Islam, Allah en de profeet buiten beschouwing blijven, waardoor we minder bang hoeven te zijn dat die beledigd worden. Omgekeerd zouden wij westerlingen dan niet meer als “ongelovigen” betiteld hoeven te worden.

Onaangenaam
Desondanks zal deze benadering in de praktijk waarschijnlijk weinig resultaat hebben. Moslims hechten immers bijzonder veel waarde aan hun geloof, waardoor het voor hen geen optie is om dat buiten beschouwing te laten.
Maar zelfs al zouden meer gematigde moslims daartoe bereid zijn, dan nog kan zo’n benadering onaangenaam zijn, omdat het hen confronteert met de vraag of bij hen de nadruk misschien niet wat al te veel op de gemeenschap ligt, waardoor er voor het individu (te) weinig ruimte is.
Omgekeerd zouden wij in het Westen dan geconfronteerd worden met de vraag of bij ons de nadruk juist weer niet teveel op het individu ligt, waardoor het gemeenschappelijke: gezin, familie, buurt, enz. verwaarloosd wordt…

13 gedachten over “Individu vs. Gemeenschap

  1. Er valt veel te zeggen voor het gemeenschapdenken van de moslimwereld. Ik denk dat in onze cultuur te weinig wordt stil gestaan bij het feit dat vrijheid een gift is van de staat zoals die bepaald wordt door een samenleving en niet iets is dat als vanzelfsprekend kan worden beschouwd. We zijn vrij omdat onze staat een structuur biedt waarin vrijheid genoten kan worden. En die vrijheid grenst op het moment dat je de vrijheid van anderen schaadt, dan grijpt de staat in.

    En ik denk we steeds minder besef hebben dat we anderen schaden met ons consumptiegedrag (haast symbool geworden voor vrijheid/zelfontplooiing). Een auto is handig, geeft een gevoel van vrijheid, maar bij de schadelijke gevolgen staan we niet stil. En als je de samenleving schaadt waar je zelf onderdeel van bent, schaadt je op langere termijn ook jezelf. Individuele behoeften preferen boven gemeenschapsbehoeften heeft in mijn ogen weinig zin.

  2. Kijk aan, weer een softie die semiintellectueel uit zijn oud- foute socialistische nekje lult.
    Jullie worden hier en daar al de N.S.BEEJERS ANNO 2006 GENOEMD.
    Logisch dat rooie fouterikken, die de rotzooi van nu en de toekomst grootendeels op hun geweten hebben, weer als koksiaanse draaikonten volop aan het pappen en nathouden zijn.
    RELIGIE IS EEN OVERDRAAGBARE ZIEKTE !!
    ISLAM IS DE PEST !!!
    8)

  3. De reactie van NIET NIXJE spreekt wel voor zich denk ik: zegt vele malen meer over hemzelf, dan over degenen die hier serieus nadenken op een niveau dat hem kennelijk de pet te boven gaat… 8)

    @ Nicks
    Inderdaad leidt het westerse individualisme vaak tot snelle behoeftenbevrediging en korte-termijndenken. Dat de economie daar op inspeelt is tamelijk logisch, maar dat ook de politiek daar steeds meer in mee lijkt te gaan is wel jammerlijk en op lange termijn zelfs bedreigend.
    Gemeenschapsdenken heeft als minder aantrekkelijke kant dat het individu zich wat meer moet beheersen, maar staat haast per definitie wel voor meer duurzaamheid op langere termijn…

  4. @NIET NIXJE
    Ik heb weinig te zeggen op iemand die in xc3xa9xc3xa9n alinea roept dat Islam een pest is en dat socialisten NSB-ers zijn, daar kan ik niet zoveel mee. Als je serieus een punt probeert te maken, probeer het dan in ieder geval te beargumenteren. Ik zeg trouwens niet dat ik meer heb met de Moslimwereld dan met mijn ‘eigen’ cultuur als je dat zou denken.

    @Homow
    Ik weet niet of je het gemeenschapsdenken moet noemen. Ik heb ook weinig met mensen die denken wat de groep denkt en niet verder kijken dan hun neus lang is. Ik denk wel dat je als individu moet denken, maar dan verder dan jezelf. In dat opzicht is het inderdaad jammer dat de politiek mee gaat in de red-jezelf-mentaliteit.
    In die context snap ik VVD stemmers bijvoorbeeld ook niet. Ik kan mij voorstellen dat als je bijvoorbeeld zelfstandig ondernemer bent of een inkomen hebt dat meer dan gemiddeld is, de VVD een goeie partij voor je zou zijn. Maar ik ben van mening dat je niet moet stemmen op de partij die het beste bij jou past, maar bij een partij die het beste bij iedereen past. Ik weet niet welke partij dat zou moeten zijn, maar het is niet de VVD.

  5. Helemaal mee eens! Het probleem is alleen dat eigenlijk alle partijen vanwege hun achterban de nadruk telkens op andere aspecten leggen en op die manier een deelbelang vertegenwoordigen…
    Dat wat het beste voor iedereen is, moet dan min of meer bij wijze van compromis tussen verschillende (coalitie)partijen vastgesteld worden… Dat is niet eens zo’n gekke methode, alleen maakt dat het wel moeilijk om van tevoren op een partij te stemmen die het beste voor het hele volk is…

    Gemeenschapsdenken in de zin van kortzichtig conformisme is ook niet ideaal, maar weerhoudt mensen vaak wel van al te zelfzuchtig individualistisch korte-termijndenken…

    Beter is gemeenschapsdenken wat letterlijker te nemen, namelijk in de zin zoals jij al aangeeft: uitgaande van een individu dat (mede) aan de gemeenschap denkt πŸ˜€

  6. En zo lulden zij maar voort en voort.
    Ondertussen werd het gat in de dijk groter en groter.
    Helaasssss praatjes vullen geen gaatjes!!!
    Groter en groter werd het gat.
    Al pratende verzopen de kibbelaars.
    πŸ˜‰ 8)

  7. Ik heb mijn eerste punt al gescoord.
    Ga je huiswerk doen en geef mij partij.
    Wel eerst goed lezen en nadenken hoor .
    Niet Nixje draagt zijn naam met ere.
    Oh jah nog wat… ben geen topschaker maar toch,
    Laat je niet schaak zetten door mij (sta je al).
    Geef mij partij, eerst bij schaakmat is alles voorbij!!!
    Krijg gerust de kriebels van ….niet nixje
    πŸ˜€ πŸ˜‰ 8)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s